Last Updated :
24 June 2023, 05:15 PM IST
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ, ਬਠਿੰਡਾ, ਰਾਜ ਦੇ ਪੰਜ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਹਾਲੀ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਐਨਵਾਇਰਮੈਂਟ (ਸੀਐਸਈ) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਲਾ-ਅਧਾਰਤ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਨਿਕਾਸ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਖਿੱਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਨਿਯਮਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਥਾਪਿਤ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ 5% ਨੇ ਸਲਫਰ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਯੰਤਰ-ਫਲੂ ਗੈਸ ਡੀ-ਸਲਫਰਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕੋਇਲੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਲਈ 2017 ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ ਅੰਤਮ ਸੀਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਕਾਸੀ ਮਾਪਦੰਡ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਸਨ ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2017 ਦੀ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਗਈ, ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕੰਬਲ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿਜਲੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਾਖਾ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿਜਲੀ ਅਥਾਰਟੀ (ਸੀਈਏ) ਦੁਆਰਾ ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੱਪਡੇਟ ਐਫਜੀਡੀ ਸਥਿਤੀ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਐਫਜੀਡੀ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸਿਥਤੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਹੈ ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਲਾਂਟ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸੀ ਵਿੱਚ, ਸਤੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਸੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਕੋਲ ਤਸੱਲੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਕੋਲ 5,680 ਮੈਗਾਵਾਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ
ਦੋ ਸਰਕਾਰੀ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੁਆਰਾ 1,760 ਮੈਗਾਵਾਟ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸੁਤੰਤਰ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੁਆਰਾ 920 ਮੈਗਾਵਾਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਪਲਾਂਟ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ ਲਹਿਰਾ ਵਿਖੇ 920 ਮੈਗਾਵਾਟ (ਕੁੱਲ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ 16%) ਅਜੇ ਵੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਪੜਾਅ ਤੇ ਹੈ।1,980 ਮੈਗਾਵਾਟ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ (35%) ਨੇ ਟੈਂਡਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੇ ਰੋਪੜ ਵਿਖੇ 1,380 ਮੈਗਾਵਾਟ (24%) ਅਤੇ ਅਈ ਪੀ ਪੀ ਐਸ ਨੇ ਬੋਲੀ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਐਲ ਐਂਡ ਟੀ ਪਲਾਂਟ ਦੇ 140 MW (25%) ਲਈ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।2015 ਵਿੱਚ, ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕੋਇਲੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਲਈ 2017 ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ ਅੰਤਮ ਸੀਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਕਾਸੀ ਮਾਪਦੰਡ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਸਨ ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2017 ਦੀ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਗਈ, ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕੰਬਲ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਕੋਲਾ-ਚਾਲਿਤ ਪਲਾਂਟਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਜੋ ਦਸੰਬਰ 2022 ਵਿਚ ਆਇਆ।
