Last Updated :
08 April 2023, 02:43 PM IST
ਹਨੂੰਮਾਨ ਜਯੰਤੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਵਾਨਰ ਦੇਵਤਾ (ਬਾਂਦਰ ਦੇਵਤਾ) ਸਮੇਤ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਪ੍ਰਬਲ ਭਗਤ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਹਨੂੰਮਾਨ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਚੰਦਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੇਤ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਰਚ ਜਾਂ ਅਪ੍ਰੈਲ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ, ਇਸ ਦੀ ਮਿਤੀ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 ਬਣਦੀ ਹੈ।
2023 ਵਿੱਚ ਹਨੂੰਮਾਨ ਜਯੰਤੀ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਅਵਸਰ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਮਿਤੀ 05 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2023 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 09:19 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ 06 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2023 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 10:04 ਵਜੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੀ ਮਿਤੀ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਵੇਲੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਹਨੂੰਮਾਨ ਜੈਅੰਤੀ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।
ਹਨੂੰਮਾਨ ਜਯੰਤੀ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ
1. ਪੂਜਾ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਰੰਗੋਲੀ ਨਾਲ ਸਜਾਓ।
2. ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਵੇਦੀ ‘ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਜਾਂ ਮੂਰਤੀ ਰੱਖੋ।
3. ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਫੁੱਲ, ਫਲ ਤੇ ਮਠਿਆਈਆਂ ਚੜ੍ਹਾਓ ਅਤੇ ਦੀਵਾ ਜਗਾਓ।
4. ਹਨੂੰਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਨੂੰਮਾਨ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਨੂੰਮਾਨ ਅਸ਼ਟਕ ਜਾਂ ਬਜਰੰਗ ਬਾਣ।
5. ਕਪੂਰ ਜਲਾ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਰਤੀ ਕਰੋ।
6. ਭਗਵਾਨ ਹਨੂੰਮਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਚੜ੍ਹਾਓ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੋ।
7. ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲਓ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰੋ।
ਹਨੂੰਮਾਨ ਜਯੰਤੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਹਨੂੰਮਾਨ ਜਯੰਤੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤੇ ਹਨ ਜੋ ਤਾਕਤ, ਹਿੰਮਤ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਭਗਵਾਨ ਹਨੂੰਮਾਨ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ।
ਹਨੂੰਮਾਨ ਜਯੰਤੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਦੇਵਤੇ ਤੋਂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਣ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਨੂੰਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਵਾਨ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਨੂੰਮਾਨ ਜਯੰਤੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਵੀ ਬੁਰਾਈ ਉੱਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜਿੱਤ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।
